Doğum odasında bakım:
Bebek doğunca göbeği kesilir, yumuşak ve kuru bir bezle sarılıp ısıtıcı altına alınır. Ağız ve burnu bir aspiratör yardımı ile temizlenir. Bebek iyice kurulandıktan sonra solunum, kalp hızı, deri rengi, refleksler değerlendirilir ve doğumsal anomali yönünden araştırılır. Erken doğum, zor doğum, solunum sıkıntısı gibi özel bakım gerektirecek bir problemi yoksa bebek odasına alınır. Ağırlık, boy, baş çevresi ölçümü yapılır. Kimlik tanımı için genellikle ayak tabanı izi alınır veya bileğine anne adını içeren bant takılır.
Gözlere koruyucu olarak antibiyotikli göz damlası damlatılır.
Kanama önleyici olarak 1mg. K vitamini enjeksiyon olarak yapılır.
Hepatit B aşısı: Doğumdan hemen sonra tüm bebeklere Hepatit B aşısı uygulanır. Annede Hepatit B taşıyıcılığı varsa ilk 24 saat içinde HBIG (hepatit B immün globulin ) uygulanmalıdır.
Laboratuar incelemeleri: Sağlıklı ve risksiz bebeklere tarama testleri dışında bir tetkik yapılmasına gerek yoktur. Ancak anne baba arasında kan uyuşmazlığı varsa doğumdan sonra bebek kan grubu, gerekirse diğer incelemeler yapılır ve bebek sarılık yönünden izleme alınır.
Bebek düşük kilolu ise veya annede diabet öyküsü varsa kan şekeri ölçümü önerilir.
Tarama testi olarak ülkemizde fenilketonüri (PKU) ve hipotiroidi testleri yapılmaktadır. Doğumdan sonraki 3.ve 7.günlerde topuktan alınan birkaç damla kanla bu testler yapılır.
Emzirme:
Hastanede bebeğin anne ile aynı odada kalması emzirme açısından olumlu etki sağlar. Doğum odasında giydirilen bebek en kısa sürede anne kucağına verilip emzirmeye başlanmalıdır. Sezaryen ile doğum yapmış anneler de en geç 1 saat içinde emzirmeye başlar. Erken emzirme ile anne sütü salgısı artar, anne-bebek ilişkisine olumlu katkı sağlar, ayrıca bebekte gelişebilecek sarılık, kan şekeri düşüklüğü önlenmiş olur.
Beslenme sıklığı anne sütü alan bebeklerde bebeğin isteğine bırakılmalı ancak emme isteksizliği olan veya çok uyuyan bebeklerin beslenmesi için gayret gösterilmelidir. Sağlıklı bebekler genellikle günde 10–12 kez beslenmek ister. Öğün araları 1,5–2 saat olabilir, 3–4 saatlik sürede bebek uyanmazsa uyandırılarak emzirilmelidir. Emzirme süresi bebek emmeyi bırakıncaya kadardır. Bu süre genellikle ilk günlerde 10 dakika sonra 10–20 dakikadır. İlk günlerde anne bebeğini yatarak emzirebilir, daha sonra oturur durumda emzirmelidir. Emzirme problemleri olduğunda doktora danışılmalıdır.
Bebeği tutarken ilk aylarda baş kontrolü olmadığı için başını da tutmak gerekir. Yatış pozisyonu olarak bebeğin yan yatırılması tercih edilir.
Oda ısısı ve giydirme:
Zamanında doğmuş bebek için ortalama oda ısısı 24 derece civarında olmalıdır. Erken doğmuş bebeklerde ısı kontrolü daha zor olduğu için ortam ısısı biraz daha artırılır. Giysiler kolay giydirip çıkarmaya uygun, yumuşak, allerjen olmayan, tüy veya toz çıkarmayan yapıda olmalıdır. Bebeğin cildi ince ve başı vücuduna oranla olarak büyüktür, bu nedenle ısı kaybı fazladır. Bebeğin başına penye bir başlık giydirilmeli, mevsim şartlarına göre üzerine ince bir battaniye örtülmelidir. Fazla giydirilen bebeklerde de terleme fonksiyonu gelişmediğinden özellikle yaz aylarında ateş yükselebilir. Bebeğin vücut ısısı koltukaltı 36–37 C arasında tutulmalıdır.
Deri ve göbek bakımı:
Bebeğin cildi doğumda verniks adı verilen beyaz bir madde ile kaplıdır, bu madde bebeğin ısı kaybını önler ve enfeksiyona karşı koruyucudur. Bu nedenle bebeklerin doğumdan hemen sonra yıkanması önerilmemektedir. Doğumdan sonraki birkaç gün içinde vücutta sivilce benzeri toksik eritem adı verilen döküntü görülebilir, kendiliğinden geçer.
Göbek bakımı günde 1–2 kez göbeğin antiseptik madde ( %70 alkol veya Batticon) ile silinip steril gazlı bez kapatılması ile yapılır. Göbek mümkün olduğunca kuru ve temiz tutulmalıdır, genellikle 7–14 günde düşer prematürelerde göbeğin düşmesi 20 günü geçebilir.
Bebeğin ilk banyosu ısı kontrolü sağlandıktan sonra yaptırılır. Göbek düşmeden önce dikkatli bir şekilde yıkanabilir veya silinebilir, göbek düştükten sonra yıkamak daha kolaydır. Banyo için kaynatılıp 37 C ye kadar ılıtılmış suyla, pH uygun bebe sabunu veya şampuanı kullanılır. Banyo süresi birkaç dakika civarında olmalıdır. Yazın hergün, kışın haftada birkaç kez yıkanır. Haftada 3 defadan fazla şampuan kullanılırsa cildi kuruyabilir.
